Listopad 2026 roku to dobry miesiąc dla fotografów nieba. W nocy z 15 na 16 listopada Mars i Jowisz zbliżą się do siebie na ok. 1,2° i będą wyglądać jak jasna podwójna gwiazda, 16/17 listopada przypada maksimum Leonidów, a 25 listopada Uran znajdzie się w opozycji. Do tego nów 9 listopada, pełnia 24 listopada tuż przed perygeum Księżyca i poranna parada planet. Poniżej kalendarz z godzinami dla Polski i ustawienia aparatu do każdego zjawiska.
Listopadowe noce są długie – w połowie miesiąca słońce wschodzi w Warszawie dopiero ok. 6:58, a zachodzi przed 16:00. To oznacza dużo czasu na obserwacje, ale też chłód i wilgoć, więc zanim wyjdziesz w teren, przeczytaj nasze porady o pracy aparatem w chłodzie i wilgoci. Godziny w tekście są podane w czasie polskim (CET) dla Warszawy; w innych miejscach kraju różnią się o kilka do kilkunastu minut.
Najważniejsze dane – kalendarz nieba w listopadzie 2026
- Noc 2/3 listopada: Księżyc (ok. pół tarczy) przechodzi bardzo blisko Jowisza – najmniejsza odległość ok. pół stopnia około północy; obok Mars i gromada Żłóbek (M44).
- 4/5 listopada: maksimum Taurydów Południowych (ok. 5 meteorów na godzinę, ale z tendencją do jasnych bolidów).
- 9 listopada: nów Księżyca – najciemniejsze noce miesiąca.
- 11/12 listopada: maksimum Taurydów Północnych (ok. 5 na godzinę), Księżyc oświetlony tylko w ok. 7%.
- 15/16 listopada: koniunkcja Marsa i Jowisza – ok. 1,2° odstępu, w gwiazdozbiorze Lwa, obok Regulusa; najlepiej przed świtem.
- 16/17 listopada: maksimum Leonidów (aktywne 6–30 listopada, ZHR ok. 15). Księżyc w pierwszej kwadrze zachodzi 17 listopada ok. 23:00.
- Połowa listopada, przed świtem: Merkury, Wenus, Mars i Jowisz w ukośnej linii nad południowo-wschodnim horyzontem.
- 20 listopada wieczorem: Księżyc nad Saturnem na południu.
- 22 listopada: Mars, Jowisz i Regulus w ciasnym trójkącie.
- 24 listopada: pełnia o 15:53; Księżyc wschodzi w Warszawie ok. 14:46, słońce zachodzi ok. 15:33.
- 25 listopada: opozycja Urana (jasność ok. 5,6 mag, w Byku) i perygeum Księżyca (ok. 359 tys. km).
- 30 listopada po północy: Księżyc w pierwszej kwadrze tworzy ciasną trójkę z Marsem i Jowiszem na południowym wschodzie.
Mars i Jowisz razem – jak sfotografować koniunkcję
To najbardziej fotogeniczne zjawisko miesiąca. Jowisz w połowie listopada wschodzi ok. 22:30, więc najwygodniej fotografować go nad ranem, między 4:00 a 6:00, gdy obie planety stoją już wysoko na południowo-wschodnim niebie. Jowisz świeci białym światłem (ok. –2 mag), Mars wyraźnie słabiej i pomarańczowo – właśnie ten kontrast kolorów robi zdjęcie.
- Szeroki kadr z krajobrazem (14–35 mm): statyw, przysłona f/2,8–4, ISO 800–1600, czas 5–10 s. Dodaj na pierwszym planie drzewo, kościół albo linię gór – same punkty na czarnym niebie to za mało.
- Teleobiektyw (200–600 mm): odstęp 1,2° mieści się w kadrze nawet przy 600 mm na pełnej klatce. Ustaw ISO 400–800, f/5,6–8 i czas 1/4–1 s; przy dłuższych czasach planety zaczną się rozmazywać przez obrót Ziemi. Przy 400 mm i więcej widać już cztery księżyce galileuszowe Jowisza.
- Ostrość: powiększ podgląd na żywo na Jowisza i ustaw ostrość ręcznie, aż stanie się małym, ostrym punktem. Autofokus w nocy często nie trafia.
- Telefon: tryb nocny lub astro na statywie; przy zoomie 3–5× planety będą widoczne jako dwie wyraźne kropki.
Jeśli 16 listopada będzie pochmurno, spróbuj 22 listopada – wtedy Mars, Jowisz i Regulus utworzą ciasny trójkąt, który świetnie wygląda w kadrze teleobiektywu.
Leonidy 16/17 listopada – kiedy wyjść i jakie ustawienia
Leonidy to rój znany z historycznych „deszczów meteorów”, ale w 2026 roku spodziewana aktywność jest umiarkowana – ok. 15 meteorów na godzinę w idealnych warunkach. Radiant w gwiazdozbiorze Lwa wschodzi ok. 21:50, a Księżyc w pierwszej kwadrze zachodzi 17 listopada ok. 23:00. Najlepsze godziny to więc druga połowa nocy, od ok. 1:00 do świtu, gdy radiant jest wysoko i niebo jest ciemne. Bonus: w tym samym kierunku stoją Mars i Jowisz.
- Obiektyw: jak najszerszy i najjaśniejszy (14–24 mm, f/1,4–2,8).
- Ekspozycja: ISO 1600–3200, czas 15–20 s (dłużej gwiazdy zaczną się wydłużać), seria zdjęć jedno po drugim z wężykiem lub interwałometrem przez 1–2 godziny.
- Kierunek: nie celuj w sam radiant – meteory są dłuższe 30–50° od niego. Dobry wybór to wysoko na wschód lub południe.
- Grzałka na obiektyw albo przynajmniej ogrzewacz chemiczny przyklejony gumką – w listopadzie rosa i szron pojawiają się na szkle w kilkanaście minut.
Więcej o samej technice fotografowania meteorów pisaliśmy przy okazji Orionidów – ustawienia są te same.
Taurydy – szansa na bolid
Taurydy Południowe (maksimum 4/5 listopada) i Północne (11/12 listopada) dają tylko kilka meteorów na godzinę, ale słyną z jasnych, powolnych bolidów. Noc 11/12 listopada wypada tuż po nowiu, więc niebo będzie ciemne przez całą noc. Jeśli i tak planujesz zdjęcia krajobrazu nocą albo Galaktyki Andromedy i Plejad, zostaw drugi aparat z szerokim obiektywem na interwałometrze – przypadkowy bolid w serii to najlepsza nagroda.
Pełnia 24 listopada i Uran w opozycji
Pełnia przypada 24 listopada o 15:53, a perygeum – najmniejsza odległość Księżyca od Ziemi – dzień później. Tarcza będzie więc nieco większa i jaśniejsza niż przeciętnie, co potocznie nazywa się superksiężycem. Najciekawsze zdjęcie zrobisz tuż po wschodzie: w Warszawie Księżyc pojawi się nad horyzontem ok. 14:46, jeszcze przed zachodem słońca (ok. 15:33), więc krajobraz będzie oświetlony, a tarcza nisko i pomarańczowa. Ustawienia i dobór ogniskowej opisaliśmy w poradniku jak fotografować Księżyc w pełni.
25 listopada Uran znajdzie się w opozycji, czyli będzie widoczny przez całą noc i najjaśniejszy w roku. Ma jasność ok. 5,6 mag – w teorii na granicy widoczności gołym okiem, w praktyce potrzebna jest lornetka albo teleobiektyw. Na zdjęciu z obiektywem 200–300 mm i czasem kilku sekund pojawi się jako słaby, lekko zielonkawy punkt w gwiazdozbiorze Byka. Do znalezienia go przyda się aplikacja z mapą nieba.
Co to zmienia w praktyce
W listopadzie najlepsze zjawiska wypadają nad ranem, a nie wieczorem – planety Lwa i Leonidy są wysoko dopiero po północy. Planując wyjazd, sprawdź prognozę zachmurzenia i wybierz miejsce z odsłoniętym widokiem na wschód i południowy wschód. Przygotuj zapasowe akumulatory (w zimnie tracą pojemność szybciej), czołówkę z czerwonym światłem i coś ciepłego do picia. Jeśli fotografujesz z miasta, koniunkcja Marsa i Jowisza oraz pełnia nadal wyjdą dobrze – meteory i Uran wymagają już ciemnego nieba.
Dla kogo
- Dla początkujących – koniunkcja planet i pełnia to zjawiska, które da się sfotografować nawet telefonem na statywie.
- Dla fotografów krajobrazu – poranne planety nad horyzontem to gotowy motyw do zdjęć z pierwszym planem.
- Dla zaawansowanych – Uran w opozycji i bolidy Taurydów to dobre wyzwanie dla teleobiektywu i interwałometru.
FAQ
O której godzinie najlepiej fotografować Leonidy w 2026 roku?
W nocy z 16 na 17 listopada (a także noc wcześniej i później) od ok. 1:00 do świtu, gdy radiant jest wysoko, a Księżyc już zaszedł.
Czy koniunkcję Marsa i Jowisza zobaczę gołym okiem?
Tak. To dwa jasne punkty oddalone o ok. 1,2° – mniej więcej szerokość małego palca na wyciągniętej ręce. Widać je bez lornetki, także z miasta.
Jaki obiektyw do zdjęć planet?
Do kadru z krajobrazem wystarczy 24–50 mm. Żeby pokazać planety wyraźnie i księżyce Jowisza, potrzebny jest teleobiektyw 300–600 mm.
Czy superksiężyc 24 listopada będzie wyraźnie większy?
Różnica wobec przeciętnej pełni wynosi kilka procent i trudno ją zauważyć gołym okiem. Efekt „wielkiego Księżyca” daje dopiero teleobiektyw i pierwszy plan daleko od aparatu.
Źródło
- BBC Sky at Night Magazine – planety w listopadzie i grudniu 2026
- American Meteor Society – kalendarz rojów meteorów 2026–2027
- Godziny wschodów i zachodów oraz fazy Księżyca dla Warszawy wyliczone efemerydami (biblioteka PyEphem).
Zdjęcie ilustracyjne (miniatura): koniunkcja Marsa i Jowisza, Sebas FL, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons. Zdjęcia w treści: Radosław Ziomber, CC BY-SA 4.0; Alpsdake, domena publiczna – via Wikimedia Commons.
