Najładniejsze płatki śniegu spadają przy kilku stopniach mrozu, a nie przy zerze – wtedy mają ostre, sześcioramienne kształty, zamiast topniejących grudek. Do zdjęć makro wystarczy ciemny wełniany rękaw, obiektyw z dużym powiększeniem albo nasadka do telefonu i kilka minut, zanim płatek odparuje. Pokazujemy, jak się przygotować i jakie ustawienia wybrać.
Pojedynczy płatek ma zwykle od 1 do kilku milimetrów, więc to fotografia makro w czystej postaci: mała głębia ostrości, mało światła i obiekt, który dosłownie znika pod oddechem. Dobra wiadomość jest taka, że nie trzeba drogiego sprzętu. Jednym z najbardziej znanych autorów zdjęć płatków jest Rosjanin Aleksiej Klatow (Alexey Kljatov), który przez lata fotografował je na balkonie, na tle ciemnej wełny – jego zdjęcia ilustrują ten poradnik.
Najważniejsze zasady w skrócie
- Temperatura: najlepiej od ok. −5 do −15°C; przy 0°C płatki są zlepione i mokre
- Śnieg: lekki, puszysty opad bez wiatru; przy zawiei płatki się łamią
- Tło: ciemna wełna, polar, rękawiczka, szyba samochodu albo czarna tektura schłodzona na mrozie
- Powiększenie: co najmniej 1:1, lepiej 2:1 lub więcej
- Przysłona: f/5,6–f/8 przy obiektywie makro; dalsze przymykanie daje dyfrakcję
- Czas: 1/200 s lub krótszy z ręki, albo lampa błyskowa
- ISO: tyle, ile potrzeba do krótkiego czasu – zwykle 400–1600
- Tryb: ostrość ręczna, seria zdjęć, ewentualnie łączenie kilku klatek (focus stacking)

Kiedy wyjść
Sprawdź prognozę: szukasz opadu przy kilkustopniowym mrozie i słabym wietrze. Najlepsze kryształy powstają przy temperaturze ok. −15°C wysoko w chmurach, ale przy ziemi wystarczy, żeby było wyraźnie poniżej zera – wtedy płatek nie zdąży się nadtopić w locie. Gdy śnieg pada mokry i duży, nie traci się czasu na makro – lepiej zrobić krajobraz (patrz: Jak fotografować pierwszy śnieg – korekta ekspozycji, balans bieli i ustawienia aparatu oraz telefonu, żeby biel nie wyszła szara).
Zanim zaczniesz, wynieś sprzęt i tło na 15–20 minut na zewnątrz. Ciepły aparat i ciepła rękawiczka stopią płatek w sekundę, a przeniesiony z mrozu do domu aparat zaparuje – chowaj go do torby jeszcze na dworze.
Sprzęt – od telefonu do obiektywu makro
- Obiektyw makro 1:1 (np. 60, 90 lub 100 mm) – dobry start, ale płatek zajmie niewielką część kadru. Przyda się kadrowanie albo dodatkowe powiększenie.
- Pierścienie pośrednie lub soczewka nasadkowa na obiektyw makro – tani sposób na powiększenie powyżej 1:1.
- Odwrócony obiektyw – stary manualny obiektyw 50 mm odwrócony na pierścieniu redukcyjnym daje duże powiększenie za grosze. Klatow zasłynął zdjęciami robionymi kompaktem z odwróconym, starym obiektywem przyklejonym przed jego optyką.
- Telefon – tryb makro w nowszych smartfonach daje ok. 2–3 cm odległości ostrzenia; lepsze efekty da nasadka makro na klips za kilkadziesiąt złotych.
Więcej o tanich sposobach na makro przeczytasz w poradniku: Jesienne makro bez obiektywu makro – pierścienie pośrednie, soczewki nasadkowe, odwrócony obiektyw i telefon.

Ustawienia aparatu
Ostrość. Autofokus przy takim powiększeniu zwykle się gubi. Ustaw ostrość ręcznie na największe powiększenie i przybliżaj oraz oddalaj cały aparat, aż płatek wejdzie w ostrość. Zrób od razu serię kilku zdjęć – któreś trafi.
Przysłona i głębia. Przy powiększeniu 2:1 i f/8 głębia ostrości to ułamek milimetra. Płatek leżący krzywo nie będzie ostry w całości. Ustaw aparat jak najbardziej równolegle do płatka albo zrób kilka klatek z przesuniętą ostrością i połącz je w programie (focus stacking).
Światło. Pochmurny dzień daje miękkie światło, ale mało go jest. Pomoże mała lampa błyskowa z dyfuzorem albo latarka LED trzymana z boku – boczne światło wydobywa rzeźbę kryształu. Przy szybie od spodu można podświetlić płatek kolorową latarką lub ekranem telefonu, co daje jednolite tło.
Ekspozycja. Na ciemnym tle aparat chętnie prześwietli biały płatek. Ustaw korekcję −0,7 do −1 EV albo zmierz punktowo na płatku.
Telefonem
Włącz tryb makro (lub obiektyw ultraszeroki, który w wielu telefonach odpowiada za makro), wyłącz lampę i stuknij w ekran na płatku, żeby zablokować ostrość i ekspozycję. Zmniejsz jasność suwakiem, aż płatek przestanie być białą plamą. Trzymaj telefon jak najbliżej i rób serię – płatek ma kilkanaście sekund, zanim straci kształt.
Dla kogo
Dla każdego, kto lubi makro i chce zimą fotografować coś więcej niż zaśnieżone drzewa. To też dobry trening cierpliwości i precyzji ręcznego ostrzenia – po sesji z płatkami fotografowanie owadów latem wydaje się proste.
FAQ
Dlaczego moje płatki wychodzą jak białe kulki?
Było za ciepło albo za mokro, płatki są zlepione. Poczekaj na opad przy kilku stopniach mrozu.
Czy potrzebny jest statyw?
Raczej nie – płatków się nie da ustawić pod statyw. Wystarczy oprzeć łokcie i ustabilizować aparat o kolano lub poręcz.
Jak nie stopić płatka?
Wychłodź tło i sprzęt, nie oddychaj w stronę płatka (najlepiej wstrzymać oddech na czas zdjęcia albo nosić komin na ustach) i nie trzymaj ręki pod płatkiem dłużej niż trzeba.
Źródło
Wikimedia Commons – zdjęcie płatka śniegu Alexeya Kljatova
Kenneth G. Libbrecht, Caltech – SnowCrystals.com (jak powstają kryształy śniegu)
Zdjęcie główne: Alexey Kljatov, „Real snowflake macro photo”, CC BY 2.0, via Wikimedia Commons.





