Jesienią na zachód i wschód słońca nie trzeba się zrywać w środku nocy ani czekać do późnego wieczora. W Warszawie 18 października słońce zachodzi o 17:34, a po zmianie czasu 25 października już o 16:20 – wschód przesuwa się wtedy na 6:18. Do tego niskie słońce, mgły i kolorowe liście dają najlepsze światło w roku. Wystarczy dobrze ustawić ekspozycję na niebo i nie chować aparatu zaraz po tym, jak słońce zniknie za horyzontem.
Ten poradnik pokazuje, kiedy wyjść, jak ustawić aparat i telefon, jak poradzić sobie z dużą różnicą jasności między niebem a ziemią i co zrobić, żeby jesienny zachód słońca nie wyglądał jak setki podobnych zdjęć.
Kiedy wyjść – godziny w drugiej połowie października
Poniższe godziny to wyliczenia astronomiczne dla Warszawy. Na zachodzie Polski (np. w Szczecinie) słońce wschodzi i zachodzi ok. 25 minut później, na południowym wschodzie (np. w Rzeszowie) wschód wypada ok. 8–10 minut wcześniej.
- 18 października: wschód 7:06, zachód 17:34
- 24 października: wschód 7:17, zachód 17:22
- 25 października (po zmianie czasu na zimowy): wschód 6:18, zachód 16:20
- 1 listopada: wschód 6:31, zachód 16:06
- 15 listopada: wschód 6:56, zachód 15:43
Zmiana czasu działa na korzyść fotografów pracujących: od 25 października zachód słońca łatwo złapać zaraz po pracy, a na wschód wystarczy wyjść przed siódmą. Pamiętaj też, żeby przestawić zegar w aparacie – więcej o tym w poradniku o zmianie czasu i dacie w EXIF.
Na miejscu bądź 30–40 minut przed wschodem lub zachodem słońca i zostań 20–30 minut po. Najładniejsze kolory chmur często pojawiają się już po zachodzie, gdy słońce oświetla je od dołu, a potem przychodzi niebieska godzina.
Jaka pogoda daje najlepszy zachód słońca
- Częściowe zachmurzenie – chmury na średniej i dużej wysokości łapią kolor i robią z nieba główny temat. Czyste niebo daje ładny gradient, ale mniej dramatyzmu.
- Szczelina na horyzoncie – gdy zachód jest zasłonięty grubą warstwą chmur, kolorów zwykle nie będzie. Najlepiej, gdy nad horyzontem jest pas czystego nieba, a wyżej chmury.
- Mgła rano – w październiku wschody nad dolinami rzek i w górach często wypadają nad „morzem mgieł”. Zobacz też poradnik jak fotografować jesienną mgłę.
- Po deszczu – czyste powietrze i kałuże z odbiciami nieba.
Ustawienia aparatu
- Tryb: preselekcja przysłony (A/Av) lub manual. Przysłona f/8–f/11 dla krajobrazu, f/16, jeśli chcesz, żeby słońce w kadrze miało promienie („gwiazdkę”).
- ISO: 100–400. Ze statywem zostań przy najniższym.
- Pomiar i ekspozycja: mierz światło na niebie obok słońca, nie na słońce i nie na ciemny pierwszy plan. Korekta ekspozycji −0,7 do −1 EV zwykle ratuje kolory nieba. Pilnuj histogramu i podświetlenia prześwietleń.
- Balans bieli: „Światło dzienne” lub „Pochmurno” zamiast automatu. Automat próbuje zneutralizować pomarańcz i zabiera ciepło zachodu. W RAW możesz to i tak zmienić później.
- Format: RAW. Różnica jasności między niebem a ziemią jest duża, a plik RAW pozwala wyciągnąć cienie i przytrzymać światła.
- Bracketing: 3–5 klatek co 1–2 EV, jeśli chcesz mieć szczegóły i w niebie, i w pierwszym planie. Łączysz je potem w HDR (np. w Lightroomie: Scal zdjęcia → HDR).
- Filtr połówkowy szary (ND grad) – przyciemnia niebo już przy robieniu zdjęcia. Przydaje się przy prostym horyzoncie, np. nad morzem czy jeziorem.
Bezpieczeństwo: nie patrz długo na słońce przez wizjer optyczny ani przez teleobiektyw, zwłaszcza zanim zniży się tuż nad horyzont. Do kadrowania używaj ekranu.
Kompozycja – jak uciec od „pomarańczowej pocztówki”
- Pierwszy plan – samo niebo szybko się nudzi. Dodaj samotne drzewo, kontur gór, łódkę, ludzi na wzgórzu. Pod światło zamienią się w sylwetki, i to jest w porządku.
- Światło boczne zamiast słońca w kadrze – odwróć się o 90 lub 180 stopni. Złote, niskie światło na jesiennych drzewach, łąkach i zboczach często daje lepsze zdjęcie niż samo słońce.
- Teleobiektyw – 100–300 mm powiększa tarczę słońca i ściska kolejne plany wzgórz. Więcej w tekście o jesiennym krajobrazie teleobiektywem.
- Horyzont – nisko, gdy niebo jest ciekawe, wysoko, gdy chmur brak, a pierwszy plan ma kolory i fakturę. Sprawdź, czy jest prosty.
- Odbicia – jezioro lub stawy podwajają kolory nieba. Bezwietrzny poranek daje gładką taflę.
Zachód słońca telefonem
- Stuknij w niebo obok słońca, a potem przeciągnij suwak jasności w dół – kolory od razu się nasycą.
- Wyłącz lampę i nie korzystaj z zoomu cyfrowego. Jeśli telefon ma teleobiektyw (np. 3× lub 5×), użyj go do zbliżenia słońca nad horyzontem.
- Tryb HDR zostaw włączony – telefon i tak składa kilka klatek, co pomaga przy dużym kontraście.
- Po zachodzie przełącz się na tryb nocny, oprzyj telefon o barierkę i złap niebieską godzinę.
Obróbka
W RAW zacznij od świateł (w dół) i cieni (w górę), potem ustaw temperaturę barwową. Nie przesadzaj z nasyceniem – pomarańcz i czerwień szybko robią się „plastikowe”. Lepiej użyć suwaka „Jaskrawość” i lokalnej maski nieba. Jeśli łączysz klatki z bracketingu, ustaw ostatecznie jasność tak, by pierwszy plan pozostał ciemniejszy niż niebo – tak to widzi oko.
FAQ
Kiedy jest złota godzina jesienią?
Mniej więcej przez godzinę po wschodzie i godzinę przed zachodem słońca. Jesienią słońce jest niżej nad horyzontem przez cały dzień, więc ciepłe, miękkie światło trwa dłużej niż latem.
Czy lepszy jest wschód czy zachód słońca?
Wschody jesienią częściej mają mgłę i spokojną wodę, zachody – bardziej kolorowe chmury i cieplejsze powietrze. Po zmianie czasu oba łatwo zmieścić w zwykłym dniu.
Dlaczego moje zdjęcia zachodu słońca wychodzą zbyt jasne i blade?
Aparat próbuje rozjaśnić ciemny pierwszy plan i przepala niebo. Zmierz światło na niebie i daj korektę ekspozycji w minus.
Czy potrzebny jest statyw?
Przy samym zachodzie zwykle nie, ale po zachodzie i przy bracketingu bardzo się przydaje.
Źródło
- Nikon – Shooting Spectacular Sunrises and Sunsets
- Godziny wschodu i zachodu słońca: wyliczenia astronomiczne dla Warszawy, Szczecina i Rzeszowa (biblioteka Astral, strefa czasowa Europe/Warsaw).
Zdjęcie główne: AS Photography from Poland, jesienny zachód słońca w Karpatach (widok z Gór Leluchowskich), CC BY 4.0, via Wikimedia Commons.
