Liść podświetlony od tyłu świeci jak witraż – widać każdą żyłkę, a kolor jest dwa razy bardziej nasycony niż w świetle z przodu. Do takich zdjęć wystarczy niskie słońce w październiku, ciemne tło i ekspozycja korygowana o 1–2 EV w dół. Poniżej ustawienia, pora dnia i błędy, które psują te kadry najczęściej.
Październik to najlepszy miesiąc na zdjęcia liści pod światło. Buki, klony, brzozy i miłorzęby zmieniają kolor, a słońce nawet w południe stoi nisko – w połowie października w Polsce wznosi się w południe tylko na ok. 27–33° nad horyzont. Dzięki temu łatwo stanąć tak, żeby światło przechodziło przez liście prosto w obiektyw, bez czekania na złotą godzinę.
Dlaczego światło od tyłu działa
Liść jest cienki i półprzezroczysty. Kiedy słońce świeci na niego z przodu, widzimy tylko odbite światło – kolor jest płaski, a powierzchnia lekko się błyszczy. Gdy światło przechodzi przez liść, ten zaczyna działać jak filtr: nasycenie rośnie, widać strukturę żyłek, a krawędzie dostają jasną obwódkę. Do tego tło, na które nie pada słońce, jest kilka stopni przysłony ciemniejsze – i sam kontrast oddziela temat bez żadnej obróbki.
Kiedy i gdzie fotografować
- Pora dnia: 1–2 godziny po wschodzie i przed zachodem słońca światło jest najcieplejsze i najniższe. W październiku da się jednak pracować przez cały słoneczny dzień – wystarczy ustawić się pod słońce.
- Miejsce: skraj lasu, aleja, park z pojedynczymi drzewami. Szukaj gałęzi, za którą jest cień – ciemna ściana lasu, budynek, gęste iglaki. Jasne niebo za liśćmi daje kadr wyprany z koloru.
- Pogoda: potrzebne jest bezpośrednie słońce. Przy pełnym zachmurzeniu liście pod światło wyglądają szaro – wtedy lepiej fotografować je z góry, na ziemi.
- Gatunki: buk (miedziane i czerwone liście), klon (żółć i czerwień), miłorząb (intensywna żółć), dąb czerwony, winobluszcz na murach.
Ustawienia aparatu
- Tryb: A (preselekcja przysłony) z korektą ekspozycji albo M.
- Pomiar światła: punktowy lub centralnie ważony na najjaśniejszy liść. Pomiar matrycowy przy ciemnym tle prześwietli liście.
- Korekta ekspozycji: zacznij od −1 EV, przy bardzo ciemnym tle −1,7 do −2 EV. Celem jest jasny, nasycony liść bez przepaleń i ciemne tło.
- Przysłona: f/2.8–f/4, gdy chcesz rozmyte tło i bokeh z prześwitów, f/8, gdy fotografujesz całą gałąź lub fragment korony.
- Czas: co najmniej 1/500 s przy wietrze. Liście ruszają się nawet przy słabym podmuchu, a przy długiej ogniskowej każde drgnięcie widać.
- ISO: 100–400 – światła jest dużo.
- Balans bieli: „światło dzienne” zamiast auto. Automatyka próbuje zneutralizować pomarańcze i zabiera jesienny kolor.
- Format: RAW. Kontrast jest ogromny i zapas w światłach przyda się przy obróbce.
Pomaga też podgląd histogramu i „zebry” w wizjerze. Jeśli najjaśniejsze liście migają, zejdź o 1/3 EV niżej.
Obiektyw i ujęcia
- Teleobiektyw 70–200 mm lub 100–400 mm – pozwala wyciąć pojedynczą gałąź wysoko na drzewie i skompresować tło.
- Makro lub portretowa stałka – zbliżenie jednego liścia z żyłkami. Ostrość na brzegu lub na głównym nerwie.
- Szeroki kąt z dołu – leżysz pod drzewem, słońce częściowo schowane za pniem, korona świeci nad tobą. Przy f/11–f/16 słońce na krawędzi pnia da gwiazdkę.
- Sylwetki i liście razem – ciemny pień lub gałąź jako rama, podświetlone liście w tle.
Najczęstsze błędy
- Flara i spadek kontrastu. Słońce w kadrze lub tuż obok daje bliki i mleczną poświatę. Załóż osłonę, zasłoń słońce ręką lub ustaw się tak, żeby schowało się za gałęzią.
- Jasne niebo za liśćmi. Zmień kąt – zrób krok w bok albo kucnij, aż za liśćmi pojawi się cień.
- Prześwietlone krawędzie. Liście najbliżej słońca łatwo „wypalić”. Lepiej trochę niedoświetlić i podnieść cienie w obróbce.
- Za dużo w kadrze. Plątanina gałęzi bez jednego wyraźnego tematu wygląda chaotycznie. Szukaj pojedynczej grupy liści na ciemnym tle.
- Brak ostrości przez wiatr. Czekaj na chwilę ciszy, włącz serię i ciągły AF.
Telefonem
Smartfon też sobie poradzi. Stuknij w jasny liść, żeby ustawić na nim ostrość i ekspozycję, a potem przesuń suwak jasności w dół, aż tło zrobi się ciemne. Wyłącz HDR, jeśli rozjaśnia tło na szaro. Teleobiektyw w telefonie (2–5×) daje lepsze odcięcie od tła niż obiektyw główny.
Obróbka
- Światła −20 do −40, czernie lekko w dół – liść świeci, tło znika.
- Nasycenie ostrożnie: pomarańcze i czerwienie szybko „pływają”. Lepiej podnieść „Vibrance” niż „Saturację”.
- Delikatna winieta i maska na liściu z lekkim podbiciem klarowności podkreślą żyłki.
- Jeśli w tle zostały jasne plamy, wycisz je pędzlem korekcyjnym lub usuwaniem obiektów.
Dla kogo
Dla każdego, kto chce w październiku wyjść z aparatem albo telefonem na krótki spacer i wrócić z czymś więcej niż zdjęcie „ładnego drzewa”. Temat jest dostępny w każdym parku, a uczy trzech rzeczy przydatnych w każdej fotografii: pomiaru punktowego, korekty ekspozycji i szukania tła.
FAQ
Jaka korekta ekspozycji przy liściach pod światło?
Zwykle od −1 do −2 EV przy pomiarze matrycowym. Przy pomiarze punktowym na jasny liść często wystarczy 0 do −0,3 EV.
Czy potrzebny jest filtr polaryzacyjny?
Pod światło polaryzator niewiele daje, a zabiera ok. 1,5 EV światła. Przydaje się raczej przy świetle bocznym, do usuwania odblasków z mokrych liści.
Jak uzyskać ciemne tło?
Ustaw się tak, żeby za liśćmi był cień, i ustaw ekspozycję na liście. Różnica jasności zrobi resztę.
Czy można fotografować przy pochmurnej pogodzie?
Pod światło – nie, efekt świecenia wymaga słońca. W pochmurny dzień lepsze są zdjęcia liści na ziemi lub w kroplach deszczu.
Źródło
- Wikimedia Commons – Backlit beech leaves (Bernard Spragg)
- Wikimedia Commons – Yellow Ginkgo biloba leaves (Franz van Duns)
Zdjęcie główne: liście buka pod światło, Bernard Spragg. NZ, domena publiczna, via Wikimedia Commons.
