Październik to najlepszy miesiąc na zdjęcia wiewiórek: zwierzęta intensywnie zbierają i zakopują orzechy oraz żołędzie, więc są aktywne przez cały dzień i schodzą na ziemię, a tło robi się żółte i rude. Wystarczy park i obiektyw 70–300 mm, choć z odrobiną cierpliwości dobre ujęcie zrobisz też telefonem. Podpowiadamy, jakie ustawienia wybrać, jak podejść zwierzę i jak nie zrobić mu krzywdy.
Najważniejsze dane
- Kiedy: wrzesień–listopad, najlepiej rano (ok. 1–3 godziny po wschodzie słońca) i po południu
- Gdzie: parki miejskie z orzechami, dębami i bukami, cmentarze, skraje lasów mieszanych
- Ogniskowa: w parku 100–300 mm, w lesie 300–500 mm (ekwiwalent pełnej klatki)
- Czas naświetlania: min. 1/500 s, w ruchu 1/1000–1/2000 s
- Przysłona: f/4–f/5.6 (cała głowa ostra, tło rozmyte)
- ISO: automatyczne z limitem 6400–12800
- AF: ciągły (AF-C), wykrywanie oka zwierząt, tryb seryjny
- Status: wiewiórka pospolita jest w Polsce gatunkiem objętym ochroną częściową – nie wolno jej łapać ani niepokoić
Dlaczego właśnie jesień
Wiewiórki nie zapadają w sen zimowy, tylko robią zapasy. Jesienią chowają w ziemi i w zakamarkach drzew setki orzechów i nasion, więc ciągle kursują między drzewami a trawnikiem. Zwierzę skupione na kopaniu albo obieraniu orzecha zostaje w jednym miejscu kilka, kilkanaście sekund – to dużo czasu na serię zdjęć. Do tego dochodzi kolorowe tło: żółte liście klonów, rude buki i zielony mech dają naturalne, ciepłe kadry bez żadnej obróbki. W październiku wiewiórki mają też już gęstsze, zimowe futro i wyraźniejsze pędzelki na uszach.
Gdzie i jak szukać
Najłatwiej w dużych parkach miejskich – zwierzęta są tam przyzwyczajone do ludzi i pozwalają podejść na kilka metrów. Szukaj miejsc z orzechem włoskim, leszczyną, dębem i bukiem. Charakterystyczne ślady to rozłupane łupiny pod drzewem i świeżo rozkopana ziemia na trawniku. W lesie wiewiórki są płochliwe i trzeba się nastawić na czekanie w jednym miejscu.
- Usiądź albo kucnij w miejscu, gdzie zwierzęta przebiegają – stojący człowiek płoszy bardziej niż siedzący.
- Poruszaj się powoli, bez gwałtownych ruchów rąk, nie idź prosto na zwierzę – zbliżaj się łukiem.
- Gdy wiewiórka zamiera i patrzy na ciebie, zatrzymaj się. Po kilku sekundach zwykle wraca do jedzenia.
- Jeśli w parku ludzie dokarmiają wiewiórki, to tylko niesolonymi, nieprażonymi orzechami (laskowymi, włoskimi). Chleb, słodycze i solone przekąski im szkodzą.
Ustawienia aparatu
Wiewiórka rusza się szybko i niespodziewanie, więc podstawą jest krótki czas. Najwygodniej pracować w trybie preselekcji czasu (S/Tv) albo w trybie manualnym z automatycznym ISO:
- Czas: 1/500 s, gdy zwierzę je; 1/1000–1/2000 s, gdy biega lub skacze.
- Przysłona: f/4–f/5.6. Przy f/2.8 i bliskiej odległości ostry bywa tylko nos albo tylko oko.
- ISO: auto z górnym limitem 6400 (APS-C) lub 12800 (pełna klatka). Szum łatwiej usunąć niż poruszenie.
- Autofokus: AF-C, wykrywanie oka zwierząt, mały obszar AF, gdy zwierzę siedzi w gałęziach (inaczej aparat złapie korę na pierwszym planie).
- Seria: tryb seryjny 8–15 kl./s. Z 20 klatek zwykle 2–3 mają idealny moment: łapki przy pyszczku, uniesiony ogon, światło w oku.
- Pomiar i korekcja: rude futro na ciemnym tle aparat często prześwietla – w takiej sytuacji ustaw korekcję ekspozycji −0,3 do −0,7 EV.
Kompozycja – co robi różnicę
Najważniejsza zasada fotografii przyrody: fotografuj na wysokości oczu zwierzęcia. Zdjęcie robione z góry, ze stojącej pozycji, pokazuje głównie grzbiet i wygląda jak ujęcie „z chodnika”. Położenie się na ziemi albo kucnięcie z aparatem tuż nad trawą daje intymny kadr i rozmyty pierwszy plan z liści.
- Zostaw miejsce przed pyszczkiem – tam, gdzie zwierzę patrzy lub biegnie.
- Szukaj prostego tła: dalekie krzaki, pień w cieniu, jednolity dywan liści. Jeden krok w bok często zamienia chaotyczne tło w miękką plamę koloru.
- Pędzelki na uszach najlepiej widać pod światło lub w bocznym świetle – wtedy świecą na tle ciemniejszego lasu.
- Oprócz portretu zrób kadr szeroki: wiewiórka na tle drzewa, alejki albo kolorowych liści opowiada więcej o jesieni.
Wiewiórki telefonem
W parku, gdzie zwierzęta podchodzą blisko, smartfon wystarczy. Używaj teleobiektywu 2–5×, a nie zoomu cyfrowego z głównego aparatu przy 10×. Przytrzymaj spust, żeby zrobić serię (w iPhonie przesuń spust w lewo, w Androidzie zwykle wystarczy przytrzymać), i wybierz najlepszą klatkę. Tryb portretowy często źle radzi sobie z ogonem i pędzelkami – lepiej zostać przy zwykłym trybie zdjęć. Kucnij nisko i oprzyj telefon o kolano, żeby nie poruszyć ujęcia.
Obróbka
Jesienne zdjęcia łatwo przesadzić z nasyceniem. Zamiast suwaka „nasycenie” użyj „jaskrawości” i lokalnie przyciemnij tło. Lekko rozjaśnij oko (pędzel +0,3 EV) – to ono decyduje, czy zdjęcie „żyje”. Kadruj do proporcji 4:5 na Instagram, ale zostaw zwierzęciu miejsce przed pyszczkiem.
Dla kogo
To jeden z najlepszych tematów na start w fotografii przyrodniczej: nie wymaga wyjazdu, drogiego teleobiektywu ani czatowni. Sprawdzi się też jako trening przed trudniejszymi gatunkami – ćwiczysz śledzenie AF, krótkie czasy i fotografowanie na wysokości oczu zwierzęcia.
FAQ
Jaki obiektyw jest najlepszy?
W parku 70–300 mm lub 100–400 mm. W lesie, gdzie wiewiórki są ostrożniejsze, przyda się 150–600 mm.
Czy można wabić wiewiórki orzechami?
Rozsypanie kilku niesolonych orzechów w parku jest powszechną praktyką, ale nie przyzwyczajaj zwierząt do jedzenia z ręki i nie podawaj niczego innego. Wiewiórka jest objęta ochroną częściową – nie wolno jej łapać ani przetrzymywać.
Dlaczego zdjęcia są nieostre mimo dobrej pogody?
Najczęściej czas jest za długi. Ustaw minimum 1/500 s i podnieś ISO.
Ruda czy czarna – czy to inne gatunki?
Nie, w Polsce żyje jeden gatunek wiewiórki – wiewiórka pospolita. Umaszczenie bywa od rudego po niemal czarne.
Źródło
- Rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. 2016 poz. 2183)
- Wikipedia – Wiewiórka pospolita
Zdjęcie główne: wiewiórka pospolita jesienią w szkockim lesie, caroline legg, CC BY 2.0, via Wikimedia Commons.
