Muzeum Etnograficzne w Toruniu pokaże fotografie, które jego założycielka Maria Znamierowska-Prüfferowa wykonała na Wileńszczyźnie w latach 20. i 30. XX wieku. Kolekcja należy do Litewskiego Muzeum Narodowego w Wilnie i po raz pierwszy trafia do Polski. Wernisaż wystawy „Etnofotografie Wileńszczyzny” odbędzie się w piątek 27 listopada 2026 roku o 18:00, a ekspozycja potrwa do 30 maja 2027 roku.
Fotografie sprzed niemal stu lat
Maria Znamierowska-Prüfferowa była etnografką, założycielką toruńskiego Muzeum Etnograficznego i dziś jego patronką. Zanim osiadła w Toruniu, prowadziła badania terenowe na Wileńszczyźnie – i fotografowała. Jej zdjęcia z lat 20. i 30. ubiegłego wieku to zapis codzienności wsi i miasteczek: pracy, obrzędów i rzemiosła. Szczególne miejsce zajmuje tradycyjne rybołówstwo, które badaczka dokumentowała na tamtejszych jeziorach.
Muzeum zapowiada wystawę jako podróż „na Wileńszczyznę sprzed stu lat” i pyta, jak żyli jej mieszkańcy, jak pracowali, korzystali z darów natury i pielęgnowali tradycje. Organizatorzy podkreślają wielokulturowe dziedzictwo regionu – a także to, że historie ludzi z tych kadrów „zatrzymały się na fotografiach sprzed niemal stu lat”.

Najważniejsze dane
- Tytuł: „Etnofotografie Wileńszczyzny. Z wypraw Marii Znamierowskiej-Prüfferowej (lata 20.–30. XX w.)”
- Miejsce: Muzeum Etnograficzne im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu, budynek Arsenału, I piętro (bez windy), Wały gen. Sikorskiego 19
- Wernisaż: piątek, 27 listopada 2026 roku, godz. 18:00–19:00
- Czas trwania: od 28 listopada 2026 roku do 30 maja 2027 roku
- Bilety (po wernisażu): 12 zł normalny, 8 zł ulgowy, 24 zł rodzinny – w kasie i online
- Pochodzenie zbiorów: Litewskie Muzeum Narodowe w Wilnie; pierwsza prezentacja tej kolekcji w Polsce
- Autorzy i kuratorzy: Hubert Czachowski, Justyna Słomska-Nowak, Artur Trapszyc
- Projekt oprawy plastycznej: Katarzyna Tużylak-Kopytek
- Patronat honorowy: Marszałek Województwa Kujawsko-Pomorskiego Piotr Całbecki i Ambasada Republiki Litewskiej w Polsce
Fotografia jako narzędzie badacza
W pracy etnografa z początku XX wieku aparat był narzędziem tak samo ważnym jak notes. Zdjęcie zapisywało to, czego nie dało się opisać słowami: konstrukcję łodzi, układ sieci, kształt narzędzi, strój, wnętrze chałupy. Dziś takie fotografie mają podwójną wartość – są dokumentem naukowym i zarazem obrazem świata, który zniknął. Plakat wystawy pokazuje drewnianą łódź odbijającą się w nieruchomej wodzie – kadr, który równie dobrze mógłby wisieć w galerii fotografii artystycznej.
Dla fotografów to dobra okazja, by zobaczyć, jak wygląda dokumentacja prowadzona konsekwentnie, temat po temacie. To lekcja, którą można przenieść na własne projekty: zamiast pojedynczych ładnych kadrów – seria, która coś wyjaśnia.

Co to zmienia w praktyce – jak zaplanować wizytę
- Wernisaż jest w piątek wieczorem. 27 listopada o 18:00 można przyjść na otwarcie; muzeum zapowiada, że podczas wernisażu będzie czynny muzealny sklepik z wydawnictwami.
- Bilety obowiązują od 28 listopada. Wtedy wystawa zaczyna normalnie działać w godzinach otwarcia muzeum – aktualne godziny warto sprawdzić na stronie etnomuzeum.pl przed wizytą.
- Arsenał nie ma windy. Wystawa jest na pierwszym piętrze – to ważna informacja dla osób z ograniczoną mobilnością i rodzin z wózkami.
- Jest dużo czasu. Ekspozycja potrwa do końca maja 2027 roku, więc można ją połączyć z zimową albo wiosenną wycieczką do Torunia.
Jeśli szukasz innych wystaw fotografii w najbliższych tygodniach, zajrzyj do tekstów Antoine d’Agata „Theorema” w Sosnowcu – fotograf Magnum o przemocy współczesnego świata w Pałacu Schoena do 24 stycznia oraz Michał Siarek w Instytucie Fotografii Fort – światło najdalej wysuniętej na północ latarni morskiej. Ostatni tydzień wystawy i oprowadzanie 29 listopada.
Dla kogo
Wystawa zainteresuje osoby, które lubią fotografię dokumentalną i archiwalną, pasjonatów historii Wileńszczyzny i Kresów, a także fotografów pracujących nad projektami o lokalnej tradycji. To również dobra propozycja dla nauczycieli i rodzin – zdjęcia pokazują codzienność, którą łatwo porównać z dzisiejszym życiem.
FAQ
Ile kosztuje wejście na wernisaż?
Muzeum podaje ceny biletów „na wystawę po wernisażu” (12/8/24 zł). Szczegóły dotyczące samego wernisażu najlepiej potwierdzić w muzeum.
Gdzie dokładnie jest wystawa?
W budynku Arsenału Muzeum Etnograficznego w Toruniu przy Wałach gen. Sikorskiego 19, na pierwszym piętrze.
Czy te zdjęcia były już pokazywane w Polsce?
Według muzeum kolekcja Litewskiego Muzeum Narodowego w Wilnie będzie prezentowana w Polsce po raz pierwszy.
Źródło
Muzeum Etnograficzne w Toruniu – „W obiektywie naszej patronki” (17.11.2026)
Optyczne.pl – Etnofotografie Wileńszczyzny – wystawa (18.11.2026)
Zdjęcie główne: budynek Arsenału Muzeum Etnograficznego w Toruniu – Dawid Galus, CC BY-SA 3.0 PL, via Wikimedia Commons. Portret Marii Znamierowskiej-Prüfferowej – autor nieznany, CC0, via Wikimedia Commons. Plakat: materiały prasowe Muzeum Etnograficznego w Toruniu.





