Gdańska Galeria Fotografii i NOMUS pokazują wystawę „Zapisy. Leszek Brogowski i galeria gn 1978–1981” – opowieść o jednej z najważniejszych galerii sztuki konceptualnej w PRL. Ekspozycję przy ul. Jaracza 14 w Gdańsku można oglądać do 31 stycznia 2027 roku, od wtorku do niedzieli w godz. 11:00–18:00, a we wtorki wstęp jest bezpłatny.
Galeria, która działała niecałe cztery lata
Galeria gn działała przy Okręgu Pomorskim Związku Polskich Artystów Fotografików od 3 stycznia 1978 do 13 grudnia 1981 roku. Data zamknięcia nie jest przypadkowa – działalność przerwał stan wojenny. W tym krótkim czasie odbyło się tu prawie 50 wystaw, w większości z własnymi katalogami.
Galerię prowadził Leszek Brogowski razem z Witoldem Węgrzynem, Pawłem Borkowskim i Wojciechem Leszczyńskim. Nie była związana z akademią i nie ogłosiła żadnego manifestu. Liczył się proces twórczy, relacje między artystami i wymiana myśli. Według organizatorów gn była jednym z głównych ośrodków sztuki konceptualnej i performance w Polsce, a w Trójmieście – obok galerii AUT – jedynym miejscem tego typu. To właśnie z niej wyrosła dzisiejsza Gdańska Galeria Fotografii.
Najważniejsze dane
- Tytuł: „Zapisy. Leszek Brogowski i galeria gn 1978–1981”
- Miejsce: Gdańska Galeria Fotografii i NOMUS – Nowe Muzeum Sztuki, ul. Stefana Jaracza 14, Gdańsk
- Termin: od 9 października 2026 do 31 stycznia 2027
- Godziny otwarcia: wtorek–niedziela, 11:00–18:00
- Bilety: w kasie NOMUS; we wtorki wstęp wolny
- Kuratorzy: Witold Kanicki i Małgorzata Taraszkiewicz-Zwolicka, współpraca: Maja Bieńkowska
- Organizator: Muzeum Narodowe w Gdańsku (oddziały Gdańska Galeria Fotografii i NOMUS)
- Publikacje: folder i książka z tekstami Brogowskiego, kuratorów i Maksymiliana Wroniszewskiego
Co zobaczysz na wystawie
Ekspozycja składa się przede wszystkim z archiwaliów z czasów gn: fotografii, rysunków, druków i efemerycznych wydawnictw. Osobną część stanowią rzadko pokazywane rysunki i polaroidy samego Brogowskiego. Obok nich wiszą prace artystów, którzy wystawiali w galerii. Lista nazwisk jest imponująca: Jan Berdyszak, Wojciech Bruszewski, Witosław Czerwonka, Jan Michał Fabich, Teresa Murak, Andrzej Różycki, Zofia Rydet, a z zagranicy m.in. ORLAN, David Connearn, Stano Filko i Ivan Kafka. Są też prace współprowadzących galerię – Witolda Węgrzyna i Pawła Borkowskiego.
Kuratorzy pokazują, jak w późnym PRL-u działała sieć artystów, którzy wymieniali się pracami pocztą (mail art), korespondowali i organizowali się sami, bez wsparcia instytucji. Stawiają też pytanie, czy takie modele wspólnoty i samoorganizacji mają sens dzisiaj.
Kim jest Leszek Brogowski
Brogowski z wykształcenia jest inżynierem – ukończył Politechnikę Gdańską. Fotografię traktował jako medium demokratyczne i dostępne, narzędzie analizy i dokumentacji, a nie sposób na „ładne obrazki”. W styczniu 1982 roku zamknął galerię na znak protestu przeciw stanowi wojennemu i wyjechał do Francji. Studiował filozofię na Sorbonie, a potem zrobił karierę akademicką na Uniwersytecie w Rennes. Wystawa jest więc także powrotem do miejsca, z którego musiał wyjechać ponad 40 lat temu.
Co to zmienia w praktyce – dlaczego warto pójść
Dla fotografa to rzadka okazja, żeby zobaczyć, czym fotografia była poza reportażem i salonem fotograficznym. W gn zdjęcie nie musiało być piękne – miało coś sprawdzić, zanotować, udokumentować działanie. Wiele dzisiejszych projektów fotograficznych, od fotoksiążek po cykle konceptualne w galeriach, korzysta z tego samego myślenia.
Warto też spojrzeć na stronę „techniczną”: katalogi, druki i odbitki robione w warunkach PRL-owskiego niedoboru pokazują, jak dużo da się zrobić skromnymi środkami. To dobra lekcja dla każdego, kto planuje własną wystawę albo zin.
Dla kogo
- dla osób zainteresowanych historią polskiej fotografii i sztuki lat 70.,
- dla studentów fotografii i sztuk wizualnych – konceptualizm z pierwszej ręki,
- dla fotografów pracujących nad projektami i fotoksiążkami,
- dla każdego, kto będzie w Gdańsku jesienią lub zimą – czasu jest sporo, a we wtorki wstęp jest wolny.
FAQ
Do kiedy trwa wystawa?
Do 31 stycznia 2027 roku.
Ile kosztuje wejście?
Bilety kupisz w kasie NOMUS przy ul. Jaracza 14. We wtorki wstęp jest bezpłatny.
Czy to wystawa tylko fotografii?
Nie. Obok zdjęć są rysunki, druki, katalogi i dokumenty z działalności galerii – fotografia jest tu jednym z narzędzi sztuki konceptualnej.
Czy jest publikacja?
Tak, wystawie towarzyszy folder i książka z tekstami Leszka Brogowskiego, kuratorów i Maksymiliana Wroniszewskiego.
Źródło
ZPAF – „Zapisy. Leszek Brogowski i galeria gn 1978–1981”
Zdjęcie główne: Polaroid SX-70 – Michael Gatchell, CC BY 2.0, via Wikimedia Commons (zdjęcie ilustracyjne).
