Nikon zdyskwalifikował zwycięski film konkursu Small World in Motion 2026 – organizator uznał, że nagranie złamało zasady dotyczące generatywnej sztucznej inteligencji. Komunikat pojawił się 9 października 2026 roku na stronie nikonsmallworld.com, a pierwsze miejsce przypadło Nguyenowi Nam Nhatowi z Wietnamu za film o maleńkim nicieniu i jednokomórkowym orzęsku Dileptus.
To pierwsza tak głośna dyskwalifikacja w historii konkursów Nikon Small World, które od lat są jednym z najważniejszych wydarzeń w fotografii mikroskopowej. Sprawa zaczęła się od wątpliwości naukowców w mediach społecznościowych, a zakończyła zmianą klasyfikacji i zapowiedzią przeglądu regulaminu.
Co się stało
Zwycięskie nagranie, autorstwa Ning Xu, inżyniera zajmującego się optyką, miało pokazywać rzęski (cilia) w tkance dróg oddechowych dziecka chorego na pierwotną dyskinezę rzęsek (PCD) – rzadką chorobę genetyczną. Film wyglądał efektownie: kolorowe struktury w odcieniach czerwieni, błękitu i fioletu poruszały się w rytm pracy rzęsek.
Po ogłoszeniu wyników we wrześniu specjaliści od mikroskopii zaczęli zwracać uwagę, że coś się nie zgadza. Edward Phelps, biolog zajmujący się obrazowaniem, wskazywał, że jądra komórkowe nie wyglądają jak prawdziwe jądra, a rzęski pojawiają się znikąd i nie pasują do znanych rozmiarów. Środowisko mikroskopistów wystosowało list otwarty z prośbą o zewnętrzną weryfikację nagrodzonych prac i ostrzeżeniem przed „potencjalnie mylącym obrazem PCD”.
Według serwisu Gizmodo w nagraniu wykryto znak wodny SynthID – niewidoczne oznaczenie, które Google dodaje do treści tworzonych lub edytowanych przez swoje modele AI. Autor tłumaczył, że film powstał z prawdziwego materiału badawczego, a generatywnej AI użył do „postprodukcji”.
Najważniejsze dane
- Konkurs: Nikon Small World in Motion 2026 – filmy i sekwencje poklatkowe nagrane przez mikroskop
- Decyzja: komunikat „Nikon Small World in Motion Video Statement” z 9 października 2026
- Powód: zwycięski film „nie spełniał zasad konkursu dotyczących generatywnej AI”
- Nowa kolejność: 1. Nguyen Nam Nhat (nicień i Dileptus), 2. Benedikt Pleyer (larwy meduz w kroplach wody), 3. Andrew Moore (zsynchronizowany podział sąsiednich komórek), 4. Patrick Hickey (mitochondria i chloroplasty w komórkach liścia), 5. Igor Adameyko (ślimak morski w ruchu)
- Nagroda główna: według ABC News – 3000 USD
- Co dalej: Nikon zapowiedział przegląd zasad i procedur oceny w kolejnych edycjach
Co dokładnie napisał Nikon
Komunikat jest krótki i ostrożny. Organizator stwierdza, że film nie spełniał reguł dotyczących generatywnej AI i że ranking został odpowiednio zmieniony. Jednocześnie zaznacza, że decyzja dotyczy wyłącznie dopuszczalności pracy w konkursie i nie powinna być odczytywana jako ocena reputacji zawodowej, dorobku naukowego ani intencji autora. Nikon nie podał w komunikacie nazwiska zdyskwalifikowanego uczestnika – wiemy o nim z relacji ABC News i Gizmodo.
Co to zmienia w praktyce
Fotografia mikroskopowa ma dwie twarze: jest sztuką, ale też dokumentem naukowym. W konkursach takich jak Small World obraz ma zachwycać, ale nie może pokazywać struktur, których w preparacie nie było. Postprodukcja – zszywanie ostrości (focus stacking), korekta kolorów, odszumianie – jest tu normalna. Generowanie lub „dorysowywanie” szczegółów przez AI już nie.
Ta sprawa pokazuje kilka rzeczy, które dotyczą każdego, kto wysyła zdjęcia na konkursy:
- Organizatorzy sprawdzają coraz dokładniej. Coraz więcej konkursów prosi o pliki RAW lub oryginalne nagrania finalistów. Warto je archiwizować od razu po sesji.
- Narzędzia AI w programach do obróbki zostawiają ślady. Znaki wodne typu SynthID czy metadane Content Credentials (C2PA) mogą zostać wykryte nawet wtedy, gdy autor uważa, że „tylko poprawił” obraz.
- Granica jest w regulaminie. Usuwanie szumów czy pyłków sztuczną inteligencją bywa dozwolone, generowanie nowych elementów prawie nigdy. Przed wysłaniem zdjęcia przeczytaj, co dokładnie organizator rozumie przez „AI”.
- Środowisko też patrzy. To nie jury, tylko naukowcy w mediach społecznościowych wychwycili problem. Przy konkursach przyrodniczych i naukowych specjaliści szybko zauważą coś, co biologicznie nie ma sensu.
Dla kogo
Dla fotografów biorących udział w konkursach – nie tylko naukowych. Podobne zasady mają dziś konkursy przyrodnicze (np. Wildlife Photographer of the Year wymaga plików RAW od finalistów) i reporterskie. Dla miłośników makro i mikroskopii to także dobra okazja, żeby obejrzeć prace z czołówki Small World in Motion – szczególnie film z larwami meduz zawieszonymi w kroplach wody i nagranie podziału komórek.
FAQ
Czy konkurs Small World dopuszcza obróbkę zdjęć?
Tak, standardowa obróbka i łączenie wielu ujęć są w fotografii mikroskopowej powszechne. Nikon uznał jednak, że w tym przypadku przekroczono zasady dotyczące generatywnej AI.
Kto teraz wygrał?
Nguyen Nam Nhat z Wietnamu za film o nicieniu, który spotyka jednokomórkowego orzęska Dileptus. Wcześniej ta praca była druga.
Czy wyniki konkursu fotograficznego Small World 2026 też się zmienią?
Sprawa dotyczy tylko konkursu filmowego Small World in Motion. Wyniki konkursu zdjęć mikroskopowych (Photomicrography Competition) Nikon dopiero ogłosi.
Źródło
- Nikon Small World – komunikat z 9 października 2026
- Nikon Small World in Motion 2026 – zwycięzcy
- ABC News (10.10.2026)
- Gizmodo
Zdjęcie główne: mikroskop Nikon Eclipse Ci ze źródłem światła fluorescencyjnego, Skinpath101, CC BY 4.0, via Wikimedia Commons.
