Muzeum Fotografii w Krakowie i Wydawnictwo BoSz rozpoczęły serię albumów „Mistrzowie Polskiej Fotografii”. Pierwszy tom poświęcono Fortunacie Obrąpalskiej (1909–2004): 72 strony, 77 zdjęć, twarda oprawa, tekst po polsku i angielsku. Album kosztuje 34,90 zł.
Seria ma przypominać twórców, na których pracach opiera się kolekcja MuFo i historia polskiej fotografii – w małym, przystępnym formacie. To także ukłon w stronę jubileuszu: w 2026 roku mija 200 lat od powstania najstarszego zachowanego zdjęcia, widoku z okna w Le Gras autorstwa Nicéphore’a Niépce’a. Na start wybrano postać mniej oczywistą niż Hartwig czy Bułhak – i to dobra decyzja.
Najważniejsze dane
- Tytuł: Fortunata Obrąpalska. Mistrzowie Polskiej Fotografii (tom 1)
- Wydawcy: Muzeum Fotografii w Krakowie (koncepcja serii) i Wydawnictwo BoSz
- Wstęp i podpisy: Monika Kozień, kuratorka MuFo
- Projekt graficzny: Błażej Ostoja Lniski
- Format: 160 × 180 mm, oprawa twarda
- Objętość: 72 strony, 77 zdjęć
- Język: polsko-angielski
- ISBN: 978-83-7576-913-5
- Cena: 34,90 zł (sklep wydawnictwa BoSz)
- Gdzie kupić: sklep internetowy BoSz, księgarnia MuFo Rakowicka (ul. Rakowicka 22A w Krakowie), wybrane księgarnie
Kim była Fortunata Obrąpalska
Obrąpalska należy do niewielu kobiet, które trwale zapisały się w historii polskiej fotografii XX wieku. Fotografować zaczęła w Wilnie, które przed wojną było „królestwem” Jana Bułhaka. Znajomość z Bułhakiem, nawiązana w 1938 roku, wpłynęła na piktorialny charakter jej wczesnych prac – miękkich, malarskich krajobrazów.
Po wojnie przeniosła się do Poznania i skręciła w stronę surrealizmu oraz abstrakcji. Jej najsłynniejszy cykl, „Dyfuzja w cieczy” z 1948 roku, łączył dokumentalny zapis zjawiska z czysto plastycznym efektem. Eksperymentowała z pseudosolaryzacją i bromografiką, a jako członkini awangardowej grupy 4F+R brała udział w przełomowych wystawach. Album prowadzi przez wszystkie te etapy – od wileńskiego piktorializmu po powojenne eksperymenty.
Czego fotograf może się nauczyć z Obrąpalskiej
Wczesne, piktorialne prace to lekcja pracy z tonem: zamiast ostrego detalu liczy się plama światła, mgła, gradacja szarości. Warto przyjrzeć się, jak prowadzony jest wzrok od jasnych partii nieba do ciemnego pierwszego planu – to ta sama zasada, którą dziś stosujemy, dodając w Lightroomie filtr stopniowy. Z kolei „Dyfuzja w cieczy” pokazuje, że abstrakcja może powstać z najprostszego zjawiska fizycznego, sfotografowanego z bliska i w dobrym świetle. To świetny punkt wyjścia do własnych eksperymentów z makro: atrament w wodzie, olej na powierzchni, dym. Obrąpalska robiła to kilkadziesiąt lat przed tym, jak podobne zdjęcia stały się popularne w internecie.
Co to zmienia w praktyce
Albumy o klasykach polskiej fotografii zwykle są albo drogie i duże, albo trudno dostępne. Tu mamy mały format w cenie książki kieszonkowej, z dwujęzycznym tekstem – taki tomik łatwo podarować albo postawić obok innych na półce. Dla fotografujących to także materiał do nauki: piktorialne krajobrazy uczą pracy z tonem i miękkim światłem, a eksperymenty z lat 40. i 50. pokazują, jak daleko można odejść od „poprawnego” zdjęcia, zanim ktoś wymyślił filtry w aplikacjach.
Według zapowiedzi, o których pisał Fotopolis, w kolejnych tomach mają się pojawić m.in. Walery Rzewski, Edward Hartwig, Jerzy Lewczyński i Wojciech Plewiński – czyli przekrój przez dwa stulecia polskiej fotografii. Daty premier kolejnych tomów nie zostały jeszcze podane.
Dla kogo
Dla osób, które chcą poznać historię polskiej fotografii bez sięgania po opasłe monografie, dla studentów i uczniów szkół fotograficznych oraz dla kolekcjonerów fotoksiążek. Dobry pomysł na prezent – szczególnie że cała seria ma mieć ten sam format. Jeśli będziecie w Krakowie, warto połączyć zakup z wizytą w MuFo Rakowicka, gdzie pokazywane są zbiory muzeum.
FAQ
Ile kosztuje album?
34,90 zł w sklepie wydawnictwa BoSz.
Czy album jest po angielsku?
Tak, tekst jest dwujęzyczny – polski i angielski.
Kto będzie w kolejnych tomach?
Zapowiadani są m.in. Walery Rzewski, Edward Hartwig, Jerzy Lewczyński i Wojciech Plewiński.
Gdzie kupię album stacjonarnie?
W księgarni MuFo Rakowicka w Krakowie (poniedziałek nieczynne) i w wybranych księgarniach.
Źródło
Wydawnictwo BoSz – Fortunata Obrąpalska. Mistrzowie Polskiej Fotografii · Muzeum Fotografii w Krakowie · Fotopolis
Zdjęcie ilustracyjne: wnętrze MuFo Rakowicka, Januszk57, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons.
