Malowanie światłem w listopadowe wieczory – latarka, statyw i 20 sekund. Ustawienia aparatu i telefonu oraz bezpieczeństwo

W listopadzie słońce zachodzi w Polsce już ok. 16:00, a pełna ciemność przychodzi przed 17:00. To idealna pora na malowanie światłem: statyw, latarka i czas naświetlania 10–30 s wystarczą, żeby narysować w kadrze świetlną kulę, napis albo obrysować drzewo. Poniżej ustawienia aparatu i telefonu, sprzęt za kilka złotych i zasady bezpieczeństwa.

Malowanie światłem (ang. light painting) to zdjęcie z długim czasem naświetlania, podczas którego poruszasz źródłem światła przed obiektywem albo oświetlasz fragmenty sceny. Aparat rejestruje cały ślad ruchu, a ty – jeśli nie stoisz długo w jednym miejscu i nie świecisz na siebie – na zdjęciu praktycznie znikasz. Efekt wygląda efektownie, a podstawy da się opanować w jeden wieczór.

Kiedy wyjść – godziny w listopadzie

Najlepiej zacząć ok. 30–45 minut po zachodzie, gdy niebo jest już granatowe, ale jeszcze nie czarne. Tło ma wtedy kolor, a światło latarki wyraźnie się od niego odcina. Orientacyjne godziny zachodu słońca:

• Warszawa: 1.11 – 16:06, 15.11 – 15:43, 30.11 – 15:27.
• Kraków: 1.11 – 16:16, 15.11 – 15:55, 30.11 – 15:41.
• Wrocław: 1.11 – 16:25, 15.11 – 16:03, 30.11 – 15:48.
• Gdańsk: 1.11 – 16:09, 15.11 – 15:44, 30.11 – 15:26.

Koniec zmierzchu cywilnego wypada mniej więcej 35–40 minut po zachodzie. Później można już fotografować na czarnym tle – wtedy świetlne figury są najbardziej kontrastowe.

Sprzęt

• Statyw – obowiązkowy. Przy 20 s naświetlania każde drgnięcie zostawi ślad.
• Latarka – zwykła LED wystarczy na początek. Lepsza będzie taka z regulacją jasności; zbyt mocna daje grube, prześwietlone linie.
• Kolorowe światło – folie lub kolorowe nakładki na latarkę, świecące pałeczki, lampki rowerowe, listwa LED, a nawet ekran telefonu z jednolitym kolorem.
• Wężyk spustowy, pilot lub samowyzwalacz – żeby nie poruszyć aparatem i mieć czas na wejście w kadr.
• Ciemne ubranie – zmniejsza ryzyko, że na zdjęciu pojawi się twoja sylwetka.
• Czołówka z czerwonym światłem – do ustawiania sprzętu bez psucia adaptacji oczu i bez prześwietlania kadru.

Ustawienia aparatu

• Tryb: manualny (M).
• ISO: 100–200. Niskie ISO daje czyste ślady światła i ciemne tło.
• Przysłona: f/8–f/11. Większa głębia ostrości i cieńsze linie. Przy f/4 ślady będą grube i jaskrawe.
• Czas: 10–30 s, a do dłuższych rysunków tryb Bulb (B) z pilotem.
• Ostrość: ustaw ręcznie. Stań z zapaloną latarką tam, gdzie będziesz rysować, złap ostrość autofokusem na światło, przełącz obiektyw na MF i już nie ruszaj pierścienia.
• Balans bieli: ręcznie, np. 3200–4000 K. Zwykła latarka da wtedy neutralny lub lekko chłodny kolor, a niebo będzie głęboko niebieskie.
• Stabilizacja: wyłączona na statywie.
• Redukcja szumów przy długich czasach: możesz zostawić włączoną, ale pamiętaj, że po 30 s ekspozycji aparat „myśli” drugie tyle.
• Format: RAW – łatwiej wtedy poprawić kolor światła i ekspozycję tła.

Pięć ujęć na pierwszy wieczór

1. Napis lub rysunek w powietrzu. Pisz od prawej do lewej i lustrzanie – aparat widzi cię „od przodu”. Prościej: rysuj serca, spirale, gwiazdy.
2. Świetlna kula (orb). Latarka na sznurku lub na kiju, kręcisz nią w pionie, a jednocześnie obracasz się wokół własnej osi o 180–360°. Wymaga kilku prób, ale to najbardziej efektowny motyw.
3. Doświetlanie obiektu. Zamiast świecić w obiektyw, „malujesz” latarką drzewo, ławkę, stary samochód czy kapliczkę. Kilka sekund ruchu po obiekcie daje miękkie, teatralne światło.
4. Portret z obrysem. Modelka lub model stoi nieruchomo 2–3 s w świetle lampy błyskowej albo latarki, a potem schodzi z kadru, a ty obrysowujesz kontur.
5. Światło + miasto. Połącz malowanie z smugami świateł samochodów – rysunek na pierwszym planie, ruch uliczny w tle.

Telefonem też się da

• Tryb „Pro” lub „Manualny” (Android) – ustaw czas 10–30 s, ISO 50–100, ostrość ręcznie na nieskończoność lub na miejsce rysowania.
• Tryb „Ślady świateł” / „Malowanie światłem” – wiele telefonów Huawei, Honor, Xiaomi czy Samsung ma gotowy tryb, który sam składa ślad światła.
• iPhone – zdjęcie Live Photo i efekt „Długi czas naświetlania” w Zdjęciach daje rozmyty ślad ruchu z około 3 sekund; do dłuższych rysunków potrzebna jest aplikacja z trybem długiej ekspozycji.
• Mały statyw lub oparcie – telefon nie może drgnąć. Uruchamiaj zdjęcie samowyzwalaczem.

Wełna stalowa – tylko z zachowaniem bezpieczeństwa

Najbardziej spektakularne zdjęcia „deszczu iskier” powstają z płonącej wełny stalowej kręconej w metalowej trzepaczce na lince. To jednak ogień i rozżarzone drobiny metalu lecące kilka metrów. Jeśli chcesz spróbować:

• tylko nad wodą, na mokrym betonie lub piasku – nigdy w lesie, przy suchych liściach, trawie czy budynkach,
• czapka, okulary ochronne, ubranie z bawełny lub wełny (nie syntetyk), rękawice,
• aparat i widzowie co najmniej kilka metrów od osoby kręcącej, a obok gaśnica lub wiadro wody,
• sprawdź lokalne przepisy i regulaminy parków – w wielu miejscach używanie otwartego ognia jest zabronione.

Najczęstsze błędy

• Za jasne, grube linie – przymknij przysłonę, zmniejsz jasność latarki albo ruszaj się szybciej.
• Widać fotografa – nie stój w miejscu, nie świeć na siebie, ubierz się na ciemno.
• Nieostre ślady – ostrość ustawiona na tło, a rysujesz bliżej. Ustaw ją na miejscu rysowania i przymknij do f/8–f/11.
• Szum i kolorowe kropki – zbyt wysokie ISO albo bardzo długie ekspozycje w ciepły wieczór; zostań przy ISO 100 i czasach do kilkudziesięciu sekund.

Dla kogo

Dla każdego, kto ma aparat z trybem manualnym albo telefon z trybem Pro i chce wykorzystać długie listopadowe wieczory. To dobra zabawa z dziećmi (latarki, świecące pałeczki) i ćwiczenie, które uczy panowania nad ekspozycją. Malowanie światłem było też jedną z atrakcji Ostrołęckiego Festiwalu Fotografii, a tryb do rysowania światłem ma nawet analogowy Polaroid Mod.

FAQ

Jaki czas naświetlania na początek?
15–20 s przy ISO 100 i f/8. Wydłużaj, jeśli rysunek się nie mieści, skracaj, jeśli tło wychodzi za jasne.

Czy potrzebna jest specjalna latarka?
Nie. Zwykła latarka LED wystarczy. Specjalne „pędzle” świetlne i listwy LED ułatwiają tylko bardziej złożone efekty.

Dlaczego moje linie są przerywane?
Część latarek LED miga z dużą częstotliwością (sterowanie jasnością PWM). Ustaw pełną jasność albo użyj innej latarki.

Czy mogę malować światłem w mieście?
Tak, ale nie oślepiaj kierowców i przechodniów i nie wchodź na jezdnię. Najlepsze są parki, place, puste parkingi i nabrzeża.

Źródło

Godziny zachodu słońca i końca zmierzchu cywilnego wyliczone dla współrzędnych miast (czas środkowoeuropejski, CET).

Zdjęcie główne: świetlna kula na pomoście w parku Booyeembara, JJ Harrison, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons.